Emilia Chmiel

    Chmiel Emilia (ur. 1901, zm. 1959 r.)
rzeźbiarka w glinie zamieszkała do 1955 r. w Medyni Głogowskiej. Była pierwszą twórczynią wykonującą pełne rzeźby ceramiczne w tamtejszym ośrodku garncarskim, uznaną artystką ludową po II wojnie światowej. Pochodziła z biednej rodziny wiejskiego krawca. W dzieciństwie oddane ją na służbę. W 1929 r. wyszła za mąż za miejscowego garncarza. Z początku zajmowała się głównie malowaniem naczyń wykonanych przez męża, później próbowała lepić z gliny drobne figurki zwierząt i ptaków. Pierwszą większą kompozycją, jaką wykonała na podstawie wizerunku znajdującego się w kościele w Medyni, była rzeźba przedstawiająca Świętą Rodzinę. Inną rzeźbę, która powstała także przed wojną było wyobrażenie Bożego Grobu. Podczas wojny mąż Emilii Chmiel zginął w obozie koncentracyjnym i wkrótce jego rodzice zmusili synową – do której od początku byli wrogo nastawieni i nazywali „dziadówką”, bo nie wniosła żadnego posagu – do opuszczenia wspólnego domu (Kotula, 1960a). Żyjąc w pierwszych latach powojennych w niezwykle trudnych warunkach materialnych (mieszkała w starej chałupie przydzielonej przez gminę) – wykonywała rzeźby ceramiczne na liczne wówczas konkursy i wystawy sztuki ludowej. W 1948 i 1952 r. wzięła udział w wystawach sztuki ludowej w Łańcucie, w 1955 r. w ogólnopolskiej wystawie sztuki ludowej w Warszawie. Prace Emilii Chmiel były także eksponowane w 1957 r. na dużej prezentacji polskiej sztuki ludowej, zorganizowanej najpierw w Moskwie, a później w Wilnie. Artystka przez kilka lat współpracowała także z Cepelią. W 1955 r. wyszła powtórnie za mąż i poszukując lepszych warunków życia, wyjechała do Strzelina na Dolnym Śląsku, gdzie po kilku latach zmarła. Dorobek twórczy Emilii Chmiel wyróżnia prawdziwe bogactwo form i tematyki przedstawień nie wykonywanych wcześniej przez garncarzy z Medyni (Szettla-Zauchowa, 1973, Targośnka, 1981). Wśród prac artystki, tworzonych zgodnie z własną inwencją i w niewielkim stopniu nawiązujących do miejscowej tradycji plastyki figuralnej, są drobne rzeźby – zabawki przestawiające zwierzęta, ludzi lub przedmioty, różnego rodzaju sceny rodzajowe, a ponadto gwizdki oraz skarbonki. Na szczególną uwagę zasługują stosunkowo duże rzeźby o tematyce sakralnej, w których najpełniej ujawnił się talent i osobowość twórcza Emilii Chmiel. Jednym z częściej wyobrażeń była Matka Boska Bolesna, tj. Pieta, Chrystus dźwigający krzyż, Golgota, Chrystus Umęczony oraz Chrystus ukrzyżowany. Statyczna, jakby zastygła w bólu forma glinianych rzeźb jest łatwo czytelnym znakiem przedstawionego dramatu. W przypadku Piety siła wyrazu rzeźby została dodatkowo wzmocniona gestem, jakim Matka podtrzymuje bezwładną rękę Syna. Do tematyki sakralnej należały ponadto wykonywane przez artystkę przedstawienia Matki Boskiej z Dzieciątkiem, św. Antoniego i Franciszka. Postacie wyrzeźbione w glinie są smukłe, mają małe, kształtne głowy i są okryte bogato dekorowanymi szatami. Emilia Chmiel zdobiła rzeźby ornamentem rytym w wilgotnej glinie lub nalepianymi elementami plastycznymi. Ważną rolę pełnił kolor, którym pokrywała swoje rzeźby. Zwykle nie poprzestawała na barwnikach typowo ceramicznych, tj. białym, zielonym oraz brązowym i dodatkowo po wypale figury świętych malowała farbami olejnymi lub wodnymi, stosując szeroką skalę barw.

      Prace Emilii Chmiel są w zbiorach Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi oraz Muzeum Etnograficznego im. F. Kotuli w Rzeszowie.

 

Źródło: Leksykon Kultury Ludowej w Rzeszowskiem, Ruszel Krzysztof, Rzeszów 2004

Kalendarz wydarzeń

NdPnWtSrCzPtSo
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
    
06.12.2019r., (Piątek) - 07:38
GOKiR Czarna wykorzystuje cookies, które są umieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo zmienić te ustawienia, korzystając z ustawień przeglądarki internetowej.